Bałkański blog Agnieszki Skieterskiej, pisany od 2007 :: And all that will be left are the stories we have told
środa, 29 maja 2013
Trudne bałkańskie spotkania

Po dłuższej przerwie chciałam napisać o ciekawym wydarzeniu w Bośni, ale dziś uwagę warto poświęcić pewnemu szczytowi, który - jak donosi agencja Tanjug - nie odbędzie się w Macedonii. Nad jeziorem Ochryd w najbliższy weekend mieli się spotkać przywódcy wszystkich krajów bałkańskich, a ściślej Procesu Współpracy w Południowo-Wschodniej Europie (South-East European Cooperation Process, SEECP), czyli Albanii, Macedonii, Serbii, Czarnogóry, Bułgarii, Turcji, Grecji, Bośni i Hercegowiny oraz Chorwacji.

Zaproszenia już dawno rozesłano, ale dziś Macedonia ogłosiła, że spotkania nie będzie. Powód? Poszło o Kosowo, którego przedstawiciele również zostali zaproszeni. 

Jezioro Ochryd i cerkiew nad jego brzegiem

Ponieważ spośród krajów SEECP ogłoszonej w 2008 roku niepodległości Kosowa nie uznają Serbia, Bośnia i Hercegowina oraz Rumunia państwa te powiedziały, że na szczyt z udziałem reprezentantów Prisztiny nie przyjadą. Natomiast Albania i Chorwacja dały do zrozumienia, że nie pojawią się w Ochrydzie, jeśli kosowscy Albańczycy nie zostaną zaproszeni. Mimo wielomiesięcznych przygotowań w ostatniej chwili Macedonia odwołała więc szczyt, aby wybrnąć z trudnej sytuacji. Decyzję tę, nie kryjąc rozgoryczenia, ogłosił prezydent kraju Gjorge Ivanov. W Ochrydzie zamiast przywódców bałkańskich pojawili się jedynie ministrowie z tych krajów, którzy wzięli udział w roboczym spotkaniu.

Zmierzch nad Ochrydem

Mówiąc o sytuacji na Bałkanach, tamtejszej integracji czy kwietniowym porozumieniu między Belgradem a Prisztiną, trzeba mieć w pamięci i takie informacje.

Bez względu na wszystko, jedno jest pewne - jeśli nie macie jeszcze planów na wakacje, warto pomyśleć o wizycie w Macedonii, nie tylko nad Jeziorem Ochryd. Zachęcam! Bałkany to świetny kierunek. Oferują też znacznie więcej niż wyłącznie plaże Chorwacji.

wtorek, 25 grudnia 2012
Auschwitz - przyszłość pawilonu jugosłowiańskiego

Niewiele jest doświadczeń historycznych i miejsc związanych z historią, zwłaszcza tą XX-wieczną, które łączą narody bałkańskie, umożliwiają im współdziałanie. Takie miejsce znajduje się jednak na terytorium Polski, choć nie Polacy je stworzyli, a naszemu narodowi również przyniosło ogromne cierpienia - to Auschwitz-Birkenau, niemiecki nazistowski obóz zagłady założony na terenach okupowanej wówczas przez III Rzeszę Polski. W czasie II wojny światowej naziści zamordowali w nim ponad 1,1 mln osób, w tym także mieszkańców Bałkanów. Teraz naukowcy z krajów bałkańskich dyskutują o wspólnej wystawie w jednym z obozowych bloków.

W latach 60-tych XX w. na terenie byłego obozu zagłady Auschwitz I w bloku nr 17, zwanym dziś jugosłowiańskim, powstała ekspozycja poświęcona więźniom z terenów Jugosławii. Była to jedna z kilku wystaw narodowych (jako pierwszą otwarto w 1960 r. ekspozycję o losie obywateli Czechosłowacji). Zbudowany z czerwonej cegły blok nr 17 stoi tuż przy placu apelowym obozu, w centrum obozu. W 2009 roku mieszcząca się w nim ekspozycja została zamknięta i rozpoczęły się prace nad jej nowym kształtem.

Pawilon jugosłowiański w obozie Auschwitz I widoczny drugi od lewej, fot. A. Skieterska

W czerwcu 2012 roku pod auspicjami UNESCO w Belgradzie odbyło się pierwsze spotkanie, na które zaproszono naukowców niemal z całych Bałkanów. Specjaliści zaczęli dyskutować o wspólnej wystawie w Auschwitz. W grudniu podobne spotkanie odbyło się w Sarajewie. Nad nową ekspozycją w byłym pawilonie jugosłowiańskim pracuje dziś sześć krajów: Serbia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Słowenia, Macedonia i Czarnogóra.

Brama do Auschwitz-Birkenau, fot. A. Skieterska 

To dobry znak, choć rozmowy o historii nie będą proste, choćby dlatego, że w okresie II wojny światowej narody bałkańskie miały sprzeczne interesy i stały po różnych stronach barykady. Trzymam jednak kciuki za ich powodzenie, bo takich dyskusji o historii na Bałkanach musi się odbyć jeszcze wiele... Może rozmowa o wystawie w Auschwitz w przyszłości otworzy drogę do tych znacznie bardziej skomplikowanych - o wydarzeniach z czasów ostatnich wojen.

Tak się złożyło, że po raz ostatni byłam w Auschwitz wiosną 2009 ze swoją bałkańską przyjaciółką. Odwiedzając kolejne bloki i baraki obozu zagłady, opowiadając jej o okupacji niemieckiej, historii Polski i stosunków polsko-żydowskich, działalność Armii Krajowej itd. myślałam o tym, że cała ekspozycja potrzebuje pilnej renowacji i wykorzystania nowoczesnych form przekazu. Mam nadzieję, że dzięki dużym wysiłkom muzeum, wspieranego przez wiele krajów, uda się szybko nadać jej taki kształt. Wówczas wiedza o tragedii, która miała miejsce w Auschwitz, dotrze skuteczniej do kolejnych pokoleń.

środa, 12 września 2012
Muzeum Nikoli Tesli i wieści w "Przekroju"
Genialni naukowcy i wynalazcy w naszej części Europy i na Bałkanach nie mają szczęścia. Niby jesteśmy z nich dumni, ale nie bardzo mamy pomysł jak w ciekawy sposób pokazać co im zawdzięczamy. Pewnie dlatego muzea Nikoli Tesli w Belgradzie, Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie czy Mikołaja Kopernika w Toruniu wyglądają tak marnie, że aż robi się przykro. Za sprawą internautów Tesla ma jednak szansę na ciekawe muzeum!


Słynne zdjęcie Tesli wykonane w jego laboratorium z 1899 r. przez  Dickensona V. Alley'a, fotografa Century Magazines. Świetny efekt uzyskany dzięki podwójnej ekspozycji (de facto na jedno zdjęcie złożyły się dwa ujęcia - jedno Tesli siedzącego na krześle i drugie ukazujące urządzenie przy pracy).

Nikola Tesla (1856-1943) zawsze wydawał mi się ciekawą postacią. W skrócie: bez niego nie byłoby m.in. żarówki, radia, telewizji, radaru, ani przesyłania energii na duże odległości. Geniusz wymyślił turbinę wodną, zaprojektował elektrownię na wodospadzie Niagara, stworzył pierwszego pilota radiowego, dzięki któremu można było sterować różnymi urządzeniami.

Parę lat temu popełniłam o Tesli krótki tekst w "Wyborczej" przy okazji 150 rocznicy jego urodzin, bo jak to zwykle na Bałkanach bywa jego biorafia do dziś jest kością niezgody między Serbami a Chorwatami, którzy spierają się to kto ma większe prawo nazywać Teslę swoim rodakiem.
Gdy jakiś czas temu w Belgradzie miałam chwilę wolnego, chętnie odwiedziłam muzeum wynalzacy. Niestety najfajniejszy w nim okazał się  nowocześnie zaprojektowany bilet, bo sama ekspozycja pochodziła z minionej epoki i była rozczarowująca. Do tego w prezentowanym w muzeum filmie rozbawiło mnie superpoprawne politycznie nazwanie Tesli  "jugosłowiańskim" naukowcem.

Nim geniusz Tesla doczeka się kiedyś porządnego muzeum w Serbii czy Chorwacji, ma na nie szansę w Nowym Jorku, a dokładniej na Long Island.

Jak donosi ostatni "Przekrój" trwa internetowa akcja zbierania pieniędzy na wykupienie dawnego laboratorium Tesli i niedokończonej wieży, którą geniusz chciał wykorzystać do bezprzewodowego przesyłu energii. W ciągu pierwszych dziewięciu dni kampanii rozpoczętej przez komiksową stronę theoatmeal.com internauci uzbierali ponad 1 mln dolarów na ten cel.

Akcja "Let's Build a Goddamn Tesla Museum" (Zbudujmy to cholerne muzeum Tesli) jest prowadzona na serwisie indiegogo.com. Dzięki niemu każdy może wesprzeć projekty, które uważa za ciekawe (tzw. crowdfunding to sposób finansowania popularny w USA, zaczyna też raczkować w Polsce np. polakpotrafi.pl ). Choć do zakończenia akcji pozostało jeszcze 17 dni, na koncie jest już ponad 1,2 mln dolarów. Co oznacza, że dzięki tym pieniądzom i pomocy stanu Nowy Jork w dawnym laboratorium wynalazcy w Wardenclyffe (na zdjęciu) powstanie prawdopodobnie "Tesla Science Center". Ma przybliżać w nowoczesny sposób imponujące osiągnięcia Tesli. Jak dziś wygląda miejsce, gdzie mieściło się laboratorium genialnego inżyniera możecie zobaczyć na stronie New York Times'a.

Niestety w pierwszym zdaniu krótkiego tekściku o muzeum Tesli "Przekrój" informuje też, że był on "genialnym rumuńskim wynalazcą". Przykro mi - o Teslę spierają się Serbowie i Chorwaci, naukowiec studiował w Gratzu i Pradze, przez wiele lat mieszkał w Stanach Zjednoczonych, ale akurat Rumuni nie mają z nim nic wspólnego...
23:46, skieterska , Yugoland
Link Komentarze (9) »
 
1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 6
| < Sierpień 2017 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      
Zakładki:

"Oko na Bałkany" na ekranie
Przegląd filmowy Oko na Bałkany